Szakszuka to jajka duszone w gęstym sosie z pomidorów, papryki, cebuli i czosnku, doprawionym kuminem i papryką. Robię ją na jednej patelni w pół godziny, na śniadanie dla rodziny albo na szybką kolację. Ten przepis działa, bo sos jest naprawdę odparowany, a jajka wbijam dopiero wtedy, gdy ma konsystencję gęstej salsy, więc białka ścinają się, a żółtka zostają płynne.
Składniki
- Sos:
- 3 łyżki (45 ml) oliwy z oliwek
- 1 szt. (ok. 150 g) dużej cebuli
- 2 szt. (ok. 300 g) czerwonej papryki
- 3 ząbki czosnku
- 800 g pomidorów pelati z puszki (2 puszki po 400 g)
- 1 łyżka (20 g) koncentratu pomidorowego
- 1 łyżeczka (3 g) mielonego kuminu
- 1 łyżeczka (3 g) słodkiej papryki w proszku
- 0,5 łyżeczki (1,5 g) wędzonej papryki
- 0,5 łyżeczki (1 g) płatków chili lub 1 łyżeczka harissy
- 1 łyżeczka (6 g) soli
- 0,5 łyżeczki (1 g) świeżo mielonego czarnego pieprzu
- 1 łyżeczka (4 g) cukru, opcjonalnie
- Jajka i wykończenie:
- 8 szt. jajek (rozmiar M)
- 100 g sera feta
- 1 pęczek (ok. 20 g) natki pietruszki lub kolendry
- 4 kromki (ok. 200 g) chleba na zakwasie lub pity do podania
Przygotowanie krok po kroku
- Pokrój cebulę w drobną kostkę, paprykę w kostkę 1 cm, czosnek posiekaj.
- Rozgrzej oliwę na patelni o średnicy 26-28 cm, smaż cebulę 4-5 minut na średnim ogniu, aż zmięknie i zeszkli się.
- Dodaj paprykę i smaż kolejne 6-7 minut, aż zmięknie i zacznie się lekko rumienić na brzegach.
- Wrzuć czosnek, kumin, obie papryki w proszku i chili, mieszaj przez 30-40 sekund, aż przyprawy zaczną pachnieć.
- Dodaj koncentrat, wlej pomidory z puszki, rozgnieć je łyżką, dosyp sól, pieprz i cukier.
- Duś bez przykrycia 12-15 minut na małym ogniu, aż sos zgęstnieje i łyżka przeciągnięta po dnie zostawia ślad na 2-3 sekundy.
- Zrób łyżką 8 wgłębień w sosie i wbij do każdego jajko, najlepiej wcześniej rozbite do małej miseczki.
- Posól lekko jajka, przykryj patelnię i duś 6-8 minut na małym ogniu, aż białka będą ścięte, a żółtka jeszcze płynne.
- Zdejmij z ognia, pokrusz na wierzch fetę, posyp natką i podawaj prosto z patelni z chlebem.
Wartości liczyłam dla 4 porcji po 2 jajka, z fetą, ale bez pieczywa. Kromka chleba na zakwasie (30-45 g) dokłada mniej więcej 65-110 kcal, zależnie od grubości.
Skąd się wzięła szakszuka i czym naprawdę jest
Szakszuka pochodzi z Afryki Północnej, najczęściej wskazuje się na Tunezję i sąsiednie kraje Maghrebu. Nazwa wywodzi się z arabskiego i oznacza w wolnym tłumaczeniu „mieszaninę”. Do Izraela przywieźli ją Żydzi z krajów arabskich, a stamtąd w ostatnich kilkunastu latach trafiła do kawiarni na całym świecie, także do Polski. Poza polską pisownią spotkacie też formę „shakshuka” i to dokładnie to samo danie.
W Tunezji i Izraelu je się ją głównie na śniadanie, ale u mnie równie często ląduje na stole jako szybka kolacja. Baza jest zawsze ta sama: pomidory, cebula, papryka, czosnek, przyprawy i jajka gotowane w sosie. Reszta to już kwestia domu i gustu. Jeśli szukacie innych pomysłów na tydzień, w tekście z przepisami na śniadanie zebrałam dania w podobnym duchu, proste i sycące.
Jak zrobić szakszukę krok po kroku
Warzywa: cebula i papryka potrzebują czasu
Najczęściej skracany etap to smażenie cebuli i papryki. Cebula musi się zeszklić, a papryka naprawdę zmięknąć. Na średnim ogniu zajmuje to łącznie 10-12 minut. Jeśli dorzucicie pomidory po 3 minutach, papryka zostanie twardawa i chrupiąca w gotowym daniu, a sos będzie wodnisty, bo warzywa oddadzą sok dopiero w trakcie duszenia.
Kroję paprykę w kostkę około 1 cm. Większe kawałki nie zdążą zmięknąć, mniejsze rozpadną się w sosie. Cebulę siekam drobno, żeby zniknęła w sosie i dała słodycz, a nie żeby była wyczuwalna w kęsie.
Przyprawy prażę na tłuszczu
Kumin i papryka w proszku dodane prosto do pomidorów smakują płasko. Wsypuję je do patelni na samym końcu smażenia warzyw, kiedy na dnie jest jeszcze trochę oliwy, i mieszam przez pół minuty. Przyprawy zaczynają intensywnie pachnieć, a smak sosu robi się głębszy. Uważajcie tylko na paprykę w proszku, przypala się błyskawicznie i robi się gorzka. Czterdzieści sekund to maksimum, potem od razu lądują pomidory.
Proporcje przypraw podaję poniżej, bo w komentarzach często pada pytanie, ile czego dać na dwie puszki pomidorów.
| Przyprawa | Ilość na 800 g pomidorów | Co daje | Czy można pominąć |
|---|---|---|---|
| Kumin mielony | 1 łyżeczka (3 g) | ziemisty, „bliskowschodni” charakter | nie, to podstawa smaku |
| Papryka słodka | 1 łyżeczka (3 g) | kolor i łagodną słodycz | tak, ale sos będzie bledszy |
| Papryka wędzona | 0,5 łyżeczki (1,5 g) | dymny posmak | tak |
| Chili w płatkach lub harissa | 0,5 łyżeczki (1 g) / 1 łyżeczka | ostrość | tak, dla dzieci |
| Kolendra mielona | 0,5 łyżeczki (1 g) | cytrusową nutę | tak, dodatek opcjonalny |
| Kminek | nigdy | w polskiej kuchni często mylony z kuminem | to nie ta przyprawa |
Sos musi być gęsty, zanim wbijecie jajka
To jest moment, który decyduje o całym daniu. Pomidory z puszki zawierają dużo soku i trzeba go odparować bez przykrycia, na małym ogniu, przez 12-15 minut. Mieszam co kilka minut i rozgniatam pomidory łyżką, żeby nie zostały całe.
Jak rozpoznać, że sos jest gotowy? Przeciągam łyżką po dnie patelni. Jeśli ślad zostaje widoczny przez 2-3 sekundy, zanim sos się zleje, jest w sam raz. Jeśli zlewa się natychmiast, duszę dalej. W rzadkim sosie jajka rozpływają się, białka mieszają z pomidorami i wychodzi bardziej jajecznica w pomidorach niż szakszuka.
Teraz też próbuję i doprawiam. Pomidory z puszki bywają kwaśne, wtedy dodaję łyżeczkę cukru. Jeśli sos wydaje się mdły, zwykle brakuje soli, nie przypraw.
Moja wskazówka
Każde jajko rozbijam najpierw do małej miseczki i dopiero z niej wlewam do wgłębienia w sosie. Nie ma ryzyka, że skorupka wpadnie do patelni albo że żółtko pęknie przy wbijaniu. Jajka układam też w kolejności po obwodzie, od godziny dwunastej, bo przy brzegach patelni gotują się szybciej niż na środku i tak łatwiej mi kontrolować ścięcie.
Jajka: pod przykryciem i na małym ogniu
Po wbiciu jajek robię dwie rzeczy: zmniejszam ogień na mały i przykrywam patelnię. Pokrywka zatrzymuje parę, która ścina białka od góry, bez przewracania jajek i bez ryzyka przegotowania żółtek. Bez pokrywki wierzch białka długo zostaje szklisty, a spód w tym czasie robi się gumowy.
Czas zależy od tego, jakie żółtko lubicie. Poniżej czasy, które sprawdziłam na patelni 28 cm, przy sosie o temperaturze delikatnego bulgotania.
| Stopień ścięcia | Czas pod przykryciem | Białko | Żółtko |
|---|---|---|---|
| Bardzo płynne | 5-6 min | ścięte, jeszcze lekko drżące | całkowicie płynne |
| Klasyczne (moje) | 7-8 min | ścięte, matowe | płynne w środku, lekko ścięte na brzegach |
| Półtwarde | 9-10 min | twarde | kremowe, gęste |
| Twarde | 11-13 min | twarde | w pełni ścięte |
Zdejmuję patelnię z ognia chwilę przed docelowym momentem, bo gorący sos dalej gotuje jajka przez 1-2 minuty. Jeśli żółtka mają być płynne, nie czekajcie, aż na patelni będą wyglądały idealnie, bo na talerzu będą już za bardzo ścięte.
Wykończenie robi różnicę
Fetę kruszę po zdjęciu z ognia, żeby się nie roztopiła w sosie, tylko zostawiła słone grudki. Natka lub kolendra idzie na samym końcu. Lubię też skropić całość odrobiną dobrej oliwy i dać kilka kropli soku z cytryny, to podbija smak pomidorów. Podaję prosto z patelni, na stół stawiam chleb i każdy nabiera sobie łyżką.
Jakie pomidory wybrać do szakszuki
Przez większość roku używam pomidorów z puszki i uważam, że w Polsce to lepszy wybór niż szklarniowe pomidory zimą. Latem, od lipca do września, robię ją ze świeżych malinowych albo lima, ale wtedy sos gotuję dłużej, bo świeże pomidory mają więcej wody.
| Rodzaj pomidorów | Ilość na 4 porcje | Czas duszenia sosu | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Pelati (całe, obrane) z puszki | 800 g (2 puszki) | 12-15 min | najlepszy wybór, rozgniatam łyżką |
| Krojone z puszki | 800 g (2 puszki) | 15-18 min | więcej soku, trzeba dłużej odparować |
| Passata | 700 ml | 8-10 min | gładki sos, ale bez kawałków, dodaję wtedy więcej papryki |
| Świeże malinowe | 1,2 kg | 20-25 min | sparzyć i obrać ze skórki, pokroić w kostkę |
| Koncentrat + woda | nie polecam | sos wychodzi płaski i zbyt słodki |
Jeśli macie pomidory krojone w soku, odcedźcie połowę płynu przed wlaniem na patelnię. Oszczędzicie 5 minut odparowywania.
Najczęstsze błędy
| Błąd | Dlaczego to problem | Jak naprawić |
|---|---|---|
| Rzadki sos przed wbiciem jajek | Białka rozpływają się w pomidorach, danie wygląda jak zupa | Duś sos bez przykrycia, aż łyżka zostawia ślad na dnie przez 2-3 sekundy |
| Za krótko smażona papryka | Zostaje twarda i chrupiąca, nie oddaje słodyczy | Smaż paprykę minimum 6-7 minut, aż zmięknie, zanim dodasz pomidory |
| Jajka wbijane bezpośrednio na patelnię | Skorupki w sosie, pęknięte żółtka | Rozbijaj każde jajko do miseczki i wlewaj do wgłębienia |
| Gotowanie jajek bez pokrywki | Wierzch białka długo zostaje surowy, spód się przegotowuje | Przykryj patelnię od razu po wbiciu jajek |
| Za duży ogień przy jajkach | Spód sosu się przypala, jajka wychodzą gumowe | Zmniejsz ogień na mały, sos ma ledwo bulgotać |
| Kminek zamiast kuminu | Zupełnie inny, anyżowy smak | Kupuj „kumin” lub „kmin rzymski”, nie „kminek” |
| Przypalone przyprawy | Papryka w proszku robi się gorzka po minucie na gorącym tłuszczu | Praż przyprawy 30-40 sekund i od razu dodaj pomidory |
| Brak soli w sosie | Danie smakuje płasko, choć przypraw jest dużo | Dopraw sos przed wbiciem jajek, feta na koniec dosala tylko wierzch |
| Za mała patelnia | 8 jajek nie mieści się w jednej warstwie, białka się zlewają | Na 8 jajek patelnia 26-28 cm, na 4 jajka wystarczy 22-24 cm |
Warianty i zamienniki
- Zielona szakszuka: zamiast pomidorów 400 g szpinaku, 1 pęczek natki, 150 g jarmużu i 150 ml śmietanki 30 %, duszone 8-10 minut. Przyprawy te same, feta obowiązkowa.
- Z mięsem: 200 g chorizo lub merguez pokrojonego w plasterki podsmaż jako pierwsze, przed cebulą, i na jego tłuszczu smaż warzywa. Dodaje ok. 150-230 kcal na porcję, zależnie od rodzaju kiełbasy.
- Z ciecierzycą: 1 puszka (240 g po odsączeniu) wrzucona do sosu 5 minut przed jajkami. Ciecierzyca ma ok. 120 kcal na 100 g, więc dokłada ok. 70 kcal na porcję. Danie jest bardziej sycące i bliższe wersji z Tunezji.
- Wegańska: zamiast jajek 200 g tofu pokruszonego z 0,5 łyżeczki kurkumy i szczyptą czarnej soli kala namak, wmieszane w sos na 3 minuty przed końcem. Fetę zastąp wegańskim serem lub pomiń.
- Bez glutenu: sam przepis jest bezglutenowy, wystarczy podać z chlebem bezglutenowym lub placuszkami z ciecierzycy.
- Bez laktozy: pomiń fetę albo użyj fety bez laktozy, ewentualnie posyp oliwkami kalamata dla słonego akcentu.
- Piekarnik: sos przygotuj na patelni z żaroodporną rączką, wbij jajka i wstaw do piekarnika nagrzanego do 190 °C na 8-10 minut, bez przykrycia. Wygodne, gdy robisz 10-12 jajek na większą grupę.
- Air fryer: sos przełóż do 4 małych żaroodpornych miseczek, wbij po 2 jajka, piecz w temperaturze 180 °C przez 7-9 minut. Sprawdza się przy odgrzewaniu resztek sosu z poprzedniego dnia.
- Thermomix: cebulę i paprykę rozdrobnij 5 s na obrotach 5, smaż 8 min / 120 °C / obroty 1 z oliwą, dodaj resztę składników sosu i gotuj 15 min / 100 °C / obroty 1 bez miarki. Jajka i tak dokończ na patelni, w naczyniu miksującym nie da się ich dobrze ściąć.
Uwaga
Jajka z płynnym żółtkiem nie są w pełni ścięte termicznie. Małym dzieciom, kobietom w ciąży i osobom z obniżoną odpornością podawaj wersję z twardym żółtkiem, czyli 11-13 minut pod przykryciem. Danie zawiera jajka i mleko (feta), a podawane z chlebem także gluten.
Jak przechowywać i odgrzewać
Najlepiej rozdzielić sos od jajek już na etapie planowania. Gdy wiem, że nie zjemy wszystkiego, robię pełną porcję sosu, a jajka wbijam tylko tyle, ile potrzeba na dany posiłek. Sam sos trzymam w szczelnym pojemniku w lodówce do 4 dni. Można go też zamrozić, w porcjach po 200-250 g, na 3 miesiące. Rozmrażam w lodówce przez noc.
Odgrzewanie sosu: na patelni, na małym ogniu, z łyżką wody, bo po nocy w lodówce gęstnieje. Gdy zacznie bulgotać, wbijam świeże jajka i dalej postępuję jak w przepisie. Z zamrożonego sosu szakszuka jest gotowa w 15 minut i to mój najczęstszy sposób na szybkie śniadanie w tygodniu.
Gotowa szakszuka z jajkami przechowana w lodówce traci najwięcej. Żółtka tężeją, białka robią się gumowe. Jeśli jednak zostanie, przechowuję ją do 2 dni i odgrzewam pod przykryciem na patelni przez 5-6 minut, na małym ogniu, nie w mikrofalówce. W mikrofali jajka potrafią strzelać i ścinają się nierównomiernie.
Z czym podawać
Szakszuka to danie z jednej patelni, do którego potrzebne jest coś do wycierania sosu. Moje sprawdzone dodatki:
- Chleb na zakwasie, grubo krojony, podpieczony na suchej patelni lub w tosterze. Najlepsza para, bo kwaśny chleb równoważy słodycz pomidorów.
- Pita lub chlebek naan, podgrzane 30 sekund na patelni, żeby zmiękły.
- Hummus lub labneh na boku, do nabierania na przemian z sosem.
- Ogórki w kostkę z natką, cytryną i oliwą, czyli szybka sałatka w stylu izraelskim, która chłodzi ostry sos.
- Awokado w plastrach dla osób, które lubią sycące śniadanie.
- Oliwki i marynowana cytryna, jeśli macie w lodówce, dodają słonego, kwaskowego akcentu.
- Ziemniaki pieczone w kostkę, gdy szakszuka robi za kolację, a nie śniadanie.
Na brunch dla gości stawiam patelnię na środku stołu, obok chleb, hummus i miseczkę harissy, żeby każdy sam sobie doprawił ostrość. Jeśli robicie większy stół na bliskowschodnią nutę, obok dobrze wygląda sałatka gyros z kurczakiem, choć to już kuchnia bardziej grecka niż tunezyjska.
Jak zrobić szakszukę dla 2 osób
Pytanie o mniejszą porcję pada bardzo często, bo w kawiarniach szakszuka jest zwykle na jedną osobę. Dla dwojga dzielę wszystko na pół: 1 puszka (400 g) pomidorów, 1 papryka, pół dużej cebuli, 2 ząbki czosnku, 1,5 łyżki oliwy, 4 jajka, 50 g fety. Przyprawy też na pół, czyli pół łyżeczki kuminu i słodkiej papryki, ćwierć łyżeczki wędzonej. Patelnia 22-24 cm. Czas odparowywania sosu skraca się do 8-10 minut, bo warstwa płynu jest cieńsza. Czas ścinania jajek zostaje taki sam, 7-8 minut pod przykryciem.
Dla jednej osoby najwygodniej zrobić pełną porcję sosu i mrozić. Robienie sosu z połowy puszki pomidorów nie ma sensu, nakład pracy jest ten sam.
FAQ
Jak zrobić dobrą szakszukę?
Trzy rzeczy decydują o wyniku. Po pierwsze, smaż cebulę i paprykę wystarczająco długo, 10-12 minut, aż będą miękkie. Po drugie, odparuj sos bez przykrycia, aż będzie gęsty jak salsa, dopiero wtedy wbijaj jajka. Po trzecie, gotuj jajka pod przykryciem na małym ogniu 7-8 minut, żeby białka się ścięły, a żółtka zostały płynne. Jeśli te trzy etapy zrobisz uważnie, szakszuka wyjdzie za pierwszym razem.
Z czego składa się szakszuka?
Klasyczna szakszuka to pomidory, cebula, czerwona papryka, czosnek, oliwa, kumin, papryka w proszku, trochę chili, sól, pieprz i jajka. W Izraelu często dodaje się na wierzch fetę lub ser kozi i świeżą kolendrę. W tunezyjskich wersjach pojawia się harissa i czasem ciecierzyca lub merguez. Podstawa to zawsze gęsty sos pomidorowo-paprykowy i jajka w nim ścięte.
Jakie warzywa dodać do szakszuki?
Poza bazą sprawdzają się: cukinia w kostce (dodana razem z papryką), bakłażan (podsmażony osobno wcześniej, bo chłonie dużo oliwy), szpinak (wmieszany w sos 2 minuty przed jajkami), pieczarki (podsmażone z cebulą), ciecierzyca z puszki, kukurydza. Unikam warzyw, które oddają dużo wody w ostatniej chwili, jak surowe pomidory dorzucone na koniec, bo rozrzedzają sos. Zielona papryka też nie jest dobrym wyborem, bo jest gorzkawa i nie ma słodyczy czerwonej.
Czy szakszuka jest lekkostrawna?
Umiarkowanie. Sos z duszonych pomidorów, papryki i cebuli zawiera sporo kwasów i błonnika, co u osób z refluksem lub wrażliwym żołądkiem może dawać zgagę. Jajka duszone w sosie są za to łatwiejsze do strawienia niż smażone na tłuszczu. Jeśli chcesz lżejszą wersję, zmniejsz oliwę do 1,5 łyżki, pomiń chili i wędzoną paprykę, dodaj łyżeczkę cukru dla zneutralizowania kwasowości i podaj z białym pieczywem zamiast zakwasu. Porcja bez chleba i fety ma około 320 kcal, więc jako posiłek nie jest ciężka.
Czy szakszukę można zrobić dzień wcześniej?
Tak, ale tylko sos. Przygotuj go wieczorem, ostudź i wstaw do lodówki. Rano podgrzej na patelni z łyżką wody, wbij jajka i gotuj pod przykryciem 7-8 minut. Śniadanie jest gotowe w 12 minut, a sos po nocy smakuje nawet lepiej, bo przyprawy się przegryzą.
Jaka patelnia jest najlepsza do szakszuki?
Żeliwna lub stalowa z grubym dnem, bo równomiernie trzyma ciepło i sos nie przypala się na środku. Na 8 jajek potrzebna jest średnica 26-28 cm, żeby jajka leżały w jednej warstwie. Patelnia teflonowa też działa, ale nie wkładaj jej do piekarnika, jeśli rączka jest plastikowa. Koniecznie z pasującą pokrywką, bez niej jajka ścinają się nierówno.
O tym artykule
- Fakty sprawdzone przed publikacją.
- Opublikowano
